DOĞRU TERCİH

İnsanlar hayatları boyunca küçük ya da büyük tercihler yaparak geleceklerini yönetirler. Bu tercihlerin bir kısmı hatalı olsa dahi hayattan beklentimizi, yaşanacak yılarımızı pek fazla etkilemez. Ama bazı tercihler vardır ki, kişinin bütün hayatını etkiler. ÖSS sonrası tercihler de gelecek yıllarınızı, statünüzü, iş hayatınızı belirlemede en önemli unsur olacağından, tercihlerinizi yaparken son derece doğru kararlar vermek zorundasınız. Bu nedenle sadece bölümlerin kodlanması ve bir sıralama yaklaşımı yerine hedefleriniz ve tercihleriniz üzerine düşünmelisiniz. Yanlış tercih, heba edilen yıllara, mutsuz ve başarısız mesleki yaşamlara neden olmaktadır. O halde doğru tercih yapmak için aşağıdaki maddeleri göz önünde bulundurmanız yararınıza olacaktır.

Aşağıda tercih listenizi oluştururken hangi konuları dikkate almanız gerektiğini bulacaksınız:

• Doğru bir tercih listesi oluşturabilmek için öncelikle mesleki hedeflerinizi belirlemeniz gerekir. Mutlu ve başarılı bir meslek yaşamı geçirmek istiyorsanız öncelikle ne tür meslekleri sevdiğinizi, önceliklerinizi, alternatiflerinizi araştırmalısınız.

• Sahip olduğunuz ilgi, yetenek ve beceriler ile seçmeyi düşündüğünüz mesleklerin gerektirdiklerini karşılaştırmalısınız.

• Tercih etmeyi düşündüğünüz mesleklerin gelecekteki iş bulma olanakları, toplumsal statüsü, kazancı ve çalışma ortamı gibi konuları araştırarak bunların sizin beklentilerinize uygunluğunu belirlemelisiniz.

• İl dışı tercihlerinizde, gideceğiniz yere uyum sağlama, ulaşım, barınma vb konuları iyice araştırmalısınız.

• Vakıf üniversitelerini tercih ederken (özel üniversitelerin) burslu, burssuz vb özel koşullarını göz önünde bulundurmalısınız.

• ÖSYM tarafından size gönderilen "Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunu" dikkatle incelemelisiniz. Bu kılavuzda, liseden mezun olduğunuz alanın hangi yükseköğretim programlarına ve puan türlerine uygun olduğu, tablolar halinde verilmektedir. Tüm bu tabloları dikkatle incelemelisiniz.

• Meslek lisesi çıkışlı adaylar için, ek puan alarak tercih edebilecekleri 4 yıllık yükseköğretim programları ve sınavsız geçiş haklarının olduğu 2 yıllık yükseköğretim programları tablolar halinde verilmektedir. Tüm bu tabloları dikkatle incelemelisiniz.

• Elde ettiğiniz Y-ÖSS puanlarınızı, yüzdelik dilimlerinizi ve başarı sıranızı iyice inceleyerek, tercih edeceğiniz yükseköğretim programlarının koşulları ile karşılaştırmalısınız. • Tercih edeceğiniz yükseköğretim programının adaylarda aradığı özel koşulları ve açıklamaları mutlaka dikkatle okumalısınız.

• Tercihlerinizi yaparken hem istek hem de puan sırasına uygun olmasına dikkat etmelisiniz. Örneğin 4. tercihinizi kazanırsanız "Keşke 7. tercihimi kazansaydım" demeyeceğiniz bir sıralama oluşturunuz.

• Farklı puan türlerinden tercih yapacaksanız, bu puan türlerinin de kendi içinde tutarlı olarak sıralanmış olmasına dikkat etmelisiniz.

• İlk birkaç tercihinizde puanınızın yetip yetmeyeceği düşüncesine kapılmadan ideallerinizi göz önüne alarak yapabileceğinizi unutmamalısınız.

• Yeni açılan, kontenjanı dolmayan, alanı değişen bölümlerin taban puanı ve yüzdelik dilimi belli olmayacağından, bu bölümleri istek sıranıza uygun yerlere yazmalısınız.

• Eğer "Kesinlikle bir yükseköğretim programına yerleşmeliyim" diyorsanız, Y-ÖSS puanlarınızdan ve yüzdelik dilimlerinizden mümkün olduğunca aşağıda tercihler yapmanızın şansınızı arttıracağını unutmamalısınız.

• Kazansanız bile kaydolmayı düşünmediğiniz hiçbir programa tercih listenizde yer vermeyiniz. Çünkü bir programa yerleştiğiniz taktirde, kayıt yaptırsanız da yaptırmasanız da bir sonraki yıl AOBP' nizin çarpılacağı katsayıların yarı yarıya düşeceğini unutmamalısınız. (Açıköğretimin kontenjansız programları hariç)

TERCİH HATALARI

1- Farklı puan türünden ve önlisansdaki alanıyla uyuşmayan bölümler seçmek.

2- Tercih listesini doldurmak için istek dışı okullar yazmak.

3- Bölümlerin özel şartlarına dikkat etmeden tercih yapmak.

4- Kodlama hatası yapmak.

5- Meslekleri ve üniversitelerin bulunduğu şehirleri tanımadan tercih yapmak.

6- Üniversite ve bölüm sınırlaması yaparak kazanma şansını azaltmak

Tercihlerle ilgili sıkça sorulan sorular

• Kaç tercih yapabilirim?

• Adaylar isterlerse birinci bölümden, isterlerse ikinci bölümden veya her ikisinden toplam 24 tercih yapma hakkına sahip.

• Tercihte geçen yılın taban puanlarını dikkate almalı mıyız?

• Geçen senenin taban puanları ile bu yılı yorumlamak yanıltıcı olabilir. Bu yıl taban puandan çok başarı sırası daha da önem kazandı. Ayrıca tercihlerde başarı sıralamasının yanı sıra yükseköğretim programlarının sayısal, eşit ağırlık, sözel ve dil puanlarına ayrılan kontenjanlar dikkate alınmalı.

• Sayısal öğrencisiyim. Eşit ağırlıktan tercih yapabilir miyim?

• Teorik olarak evet. Ancak yeni sınav sisteminde yanıtlanması gereken testler puan türlerine göre farklılaştığından bir sayısal öğrencisinin eşit ağırlık tercihi için ek olarak ‘Edebiyat-Sosyal’ testini de yanıtlaması gerekmektedir. Bu da 195 dakikada 210 soru yapmak anlamına gelir ki adayın işini zorlaştırır.

• Aynı isme sahip bazı bölümler, örneğin; Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, Bankacılık ve Finans, hem 1’li hem de 2’li puanla tercih edilebilmektedir. Neden?

• Söz edilen bölümlerden bazıları yüksekokula, bazıları ise fakülteye bağlıdır. Fakülteye bağlı olanlar 2’li puanlarla öğrenci alırken, yüksekokullara bağlı olan bölümler ise 1’li puanlarla tercih edilir.

• Özel yetenek sınavına girmek için ne yapmalıyım?

• Sadece özel yetenek sınavı ile bir bölüme yerleşmek isteyen öğrencilerin ÖSS’nin ilk bölümündeki 120 soruyu yanıtlaması yeterli olacaktır. Bunun yanında, özel yetenek gerektiren programlara başvurular, doğrudan yükseköğretim programının bağlı olduğu üniversiteye yapılır. Bu programlar tercih formuna kodlanmaz. O nedenle özel yetenekle öğrenci alan üniversitelerin değişen tarihlerde gerçekleştirdiği yetenek sınavlarına başvuruları iyi takip etmenizde yarar var.

• Klasik lise mezunuyum. İki yıllık bölümleri tercih edebilir miyim?

• 160 barajını aştığınız tüm puan türlerinde, lisedeki alanınız ne olursa olsun 0,3 ‘lü AOBP’li Y-ÖSS puanınızla 2 yıllık bölümleri tercih edebilirsiniz. Ancak, 2 yıllık bölümlerde meslek lisesi çıkışlı adayların yerleştirme önceliği vardır. Bu sebeple klasik lise çıkışlı öğrenciler meslek liselilerin tercihlerinden sonra boş kalan kontenjanlara yerleştirilirler.